Je vecht als ondernemer tegen de zwaartekracht en niemand die het zegt

Er bestaat een natuurwet die in geen enkel jaarplan staat. Hij staat niet op je dashboard, hij zit niet in je medewerkersonderzoek. Je accountant heeft er nog nooit van gehoord en toch bepaalt hij of er gedaan wordt wat de bedoeling is, of dat iedereen knikt en maandag gewoon weer doet wat ze altijd deden. Laat ik het vertellen aan de hand van een ondernemer die ik begeleidde. Zijn bedrijf groeide hard. Mooi probleem, zou je zeggen. Maar onder die groei speelde van alles: de druk in de organisatie en het MT nam toe. Er hing iets in de lucht.

Dus deed hij wat een goede ondernemer doet: hij haalde er een teamcoach bij voor het MT

Alleen: een organisatie is een systeem. Alles hangt met alles samen. Vergelijk het met je lijf: breek je een been, dan krijg je spierpijn van de krukken. Niet omdat de krukken slecht zijn, maar omdat de rest van je lijf mee moet bewegen. Zo werkt het met wortels in je organisatie ook. Teamcoaching is er zo één. Maar trek je aan die ene wortel, dan komt de grond eromheen mee. Het een kan zelden zonder het ander.

En dus gebeurde er iets waar geen enkel projectplan je op voorbereidt. Er begonnen dingen te bewegen. Dingen die jaren muurvast hadden gezeten, kwamen los. Klinkt als winst, voelt als zeeziekte. Want als de boel ineens gaat schuiven, hoe ga je daar dan mee om?

Daar begon in dit geval mijn deel: een 1-op-1 traject. Extern, zonder bedrijfsdoelstellingen, zonder mening, met een frisse blik. Oftewel: de enige aan tafel die geen stoelpoten had om vast te houden en toen kwam het hoge woord eruit. Hij zei: “Er is uiteindelijk niemand eerlijk in mijn gezicht.” Hij zei het niet verbitterd. Hij zei het zoals je zegt dat het regent en hij had gelijk.

Want kijk wat er om hem heen gebeurde.

Zijn adviseur wilde vooral laten zien dat hij resultaten boekte, die vertelt je dus wat er goed gaat, niet wat er scheef hangt. Zijn HR-manager vertelde hem niet recht in zijn gezicht dat zijn stressgedrag eigenlijk niet acceptabel was. Dat doe je niet, tegen de baas. Dat die ene beslissing, genomen op een dinsdagmiddag met meer buikgevoel dan onderbouwing, niet zo handig was? Ook stil. Inkoop was met zijn eigen doelstellingen bezig en vergat te vertellen dat de cijfers wel klopten, maar de grootste leverancier een risicofactor was. Iedereen dacht het. Niemand zei het. Je zou anders je bonus kunnen missen, toch?

Het lijkt op het sprookje ‘De nieuwe kleren van de keizer’. Die vraagt wat iedereen van zijn nieuwe kleren vindt. Het verschil met dit voorbeeld is dat niemand loog. Iedereen hield gewoon keurig de poten van zijn eigen stoel vast. Logisch ook, zo had hij de doelstellingen zelf ingedeeld. Hij had, zonder het te weten, een organisatie gebouwd waarin gekeken werd naar doelstellingen, maar niet naar wat hij zou moeten horen. Want zo werkt het nu eenmaal als je erin zit. De andere wortels die invloed hadden ontbraken nog: dat zijn leiderschap, de structuur van de organisatie en de competenties van het MT niet meer pasten bij het bedrijf dat het inmiddels geworden was. Dat had hem helemaal niemand verteld. Niet uit gemeenheid, het bedrijf was gewoon harder gegroeid dan alles eromheen, inclusief hijzelf. Dat overkomt de besten. Sterker nog: het overkomt vooral de besten, want bij hen groeit het bedrijf!

Maar zie het maar eens zelf, je kunt het etiket niet lezen als je in de fles zit.

Dat is de zwaartekracht. Geen onwil, geen slechte mensen, geen kapot plan. Gewoon een systeem waarin iedereen precies doet waarvoor hij wordt betaald en waarin de waarheid die onder de grond speelt niet zichtbaar is. Onderweg naar boven wordt deze door natuurkrachten beïnvloed. Geen kwaadwil, gewoon omdat het zo is.

Beneden heet het “een puinhoop”. Eén verdieping hoger “een dingetje”. Bij jou als ondernemer aangekomen heet het “een aandachtspunt” en staat er een smiley bij.

Het gebeurt in elke groep die lang genoeg samenwerkt. In MT’s, in families, op verjaardagen waar al vijftien jaar niemand tegen oom Henk zegt dat zijn verhalen echt niet beter worden. Het is geen karakterfout, het is natuurkunde.

Hoe het afliep met de ondernemer? Pas toen hij werd uitgedaagd om echt over dingen na te denken, zonder iemand tegenover zich met een belang, begon hij de wereld anders te zien. Zijn eigen aandeel, het effect van zijn stressgedrag, de structuur die knelde. Niet omdat ik hem de antwoorden gaf. Maar omdat er eindelijk iemand aan tafel zat zonder stoelpoten om te bewaken. Hij begon te zien hoe het systeem werkte en hoe hij daarmee om kon gaan. Zoals hij het zelf samenvatte: je ziet het dus gewoon niet als je er zelf inzit.

Net als bij echte zwaartekracht geldt: je hoeft hem niet op te heffen. Je moet hem alleen kennen. Een vliegtuig ontkent de zwaartekracht ook niet. Het is eromheen ontworpen. Dus, wat je morgen kunt doen. Stel in je volgende MT één vraag: “Wat weten we hier allemaal, maar zeggen we nooit hardop?” Grote kans dat het stil blijft. Want ook zij zitten in de fles. Maar probeer het eens.

Wil je meer weten over dit fenomeen, of ben je benieuwd hoe je uit de fles kunt komen? Stuur me een bericht voor een kort sparmoment. Ik neem geen stoel mee.

Wind & Wortel brengt beweging waar het vastzit. Niet door aan symptomen te trekken. Wel door de échte wortel bloot te leggen.

Mariëlle